Thuế và thủ tục

Khách thuê là công ty hoặc cần chứng từ thì xử lý thế nào

Một hôm có người tới hỏi thuê vài phòng cho nhân viên và nói thêm rằng công ty cần chứng từ để hạch toán. Đây là lúc nhiều chủ trọ lúng túng, vì mọi thứ trước đó vận hành bằng tin nhắn và tiền chuyển khoản. Bài này nói về những gì thật sự thay đổi, phần nào bạn chuẩn bị được ngay và phần nào bắt buộc phải hỏi cơ quan thuế. Không có con số nào ở đây vì các quy định liên quan thay đổi theo thời kỳ.

Cập nhật ngày · 10 phút đọc · Biên soạn: đội ngũ quanlynhatro

01

Khi bên thuê là tổ chức, họ cần một bộ chứng từ đủ để hạch toán, và yêu cầu đó thường xuất hiện sau khi đã thống nhất giá.

02

Việc ai xuất chứng từ, loại nào và theo cách nào do quy định hiện hành xác định, nên phải hỏi cơ quan thuế trước khi hứa với bên thuê.

03

Đưa nội dung chứng từ vào hợp đồng ngay từ đầu tránh được phần lớn tranh cãi về sau.

Trong bài này · 6 mục
  1. Khác biệt bắt đầu từ phía bên kia
  2. Bên thuê là tổ chức thường cần những gì
  3. Chủ trọ cần chuẩn bị gì
  4. Thỏa thuận trước trong hợp đồng
  5. Khi người thuê là cá nhân nhưng vẫn cần chứng từ
  6. Khi nào phải hỏi cơ quan thuế và ghi chép đi kèm

Khác biệt bắt đầu từ phía bên kia

Với khách cá nhân, giao dịch kết thúc khi tiền đã chuyển. Với khách là tổ chức, đó mới là nửa đầu. Kế toán của họ còn phải ghi khoản chi này vào sổ, và muốn ghi được thì cần chứng từ hợp lệ. Nếu không có, khoản chi đó trở thành vấn đề của họ, nên họ sẽ quay lại hỏi bạn.

Điểm bất lợi thường gặp là yêu cầu này xuất hiện muộn, sau khi hai bên đã bàn giá và ngày dọn vào. Cách tránh rất đơn giản: hỏi ngay ở lần trao đổi đầu tiên rằng bên thuê ký với tư cách cá nhân hay tư cách tổ chức, và có cần chứng từ hay không.

Bên thuê là tổ chức thường cần những gì

Mỗi doanh nghiệp có yêu cầu nội bộ khác nhau, nhưng bộ hồ sơ họ xin thường xoay quanh cùng một nhóm. Phần lớn trong đó bạn đã có sẵn nếu vẫn giữ hồ sơ đầy đủ; chỉ có phần chứng từ về khoản tiền là cần làm rõ thêm.

Hãy hỏi thẳng bên thuê danh sách họ cần ngay từ đầu và ghi lại. Danh sách này quyết định bạn phải hỏi cơ quan thuế những gì, nên hỏi một lần cho đủ sẽ tiết kiệm nhiều thời gian.

  • Hợp đồng thuê ký giữa bạn và tổ chức, có đủ thông tin pháp lý của cả hai bên.
  • Chứng từ về khoản tiền đã thanh toán mỗi kỳ, theo loại mà quy định hiện hành cho phép.
  • Chứng từ thanh toán qua ngân hàng, vì nhiều doanh nghiệp yêu cầu không dùng tiền mặt.
  • Biên bản bàn giao phòng và danh sách người của họ đang ở.
  • Bảng kê chi tiết từng khoản trong kỳ: tiền phòng, điện, nước, phí dịch vụ.
  • Giấy tờ chứng minh tư cách của bạn là cá nhân cho thuê hay hộ kinh doanh.

Chủ trọ cần chuẩn bị gì

Có ba việc làm được ngay mà không cần chờ câu trả lời của cơ quan thuế. Thứ nhất là dựng bộ hồ sơ chuẩn cho hợp đồng loại này: một hợp đồng ghi đúng tên tổ chức, mã số thuế và người đại diện, thay vì mẫu dùng cho khách cá nhân.

Thứ hai là chuẩn hóa bảng kê từng kỳ. Với khách cá nhân, một tin nhắn liệt kê các khoản là đủ. Với tổ chức, nên có bảng kê in được, ghi rõ kỳ, mã phòng, từng khoản và tổng. Giả sử một kỳ gồm tiền phòng ba triệu đồng, tiền điện bốn trăm nghìn đồng và tiền nước một trăm nghìn đồng (đều là số ví dụ), bảng kê phải hiện đủ ba dòng đó chứ không chỉ một con số tổng.

Thứ ba là nhận tiền qua chuyển khoản vào một tài khoản cố định mang tên bạn hoặc tên hộ kinh doanh, để cả hai bên có bản ghi giao dịch khi cần đối chiếu.

Thỏa thuận trước trong hợp đồng

Phần lớn tranh cãi giữa chủ trọ và bên thuê là tổ chức không phải về tiền phòng, mà về việc ai chịu phần nghĩa vụ phát sinh và ai lo chứng từ. Hai chuyện này nên được viết ra trước khi ký, bằng câu chữ đơn giản.

Lưu ý quan trọng: thỏa thuận giữa hai bên không thay đổi được nghĩa vụ mà pháp luật đặt ra. Hai bên chỉ có thể thống nhất ai thực hiện và ai chịu chi phí trong phạm vi quy định cho phép. Vì vậy trước khi đưa một điều khoản kiểu này vào hợp đồng, nên hỏi cơ quan thuế xem cách ghi đó có phù hợp không.

  • Giá thuê là giá đã bao gồm hay chưa bao gồm các khoản nghĩa vụ phát sinh, nói rõ bằng chữ.
  • Bên nào thực hiện việc kê khai và nộp, trong phạm vi quy định cho phép thỏa thuận.
  • Loại chứng từ chủ trọ sẽ cung cấp mỗi kỳ và thời điểm cung cấp.
  • Hình thức thanh toán, tài khoản nhận tiền và thời hạn thanh toán của mỗi kỳ.
  • Cách xử lý khi bên thuê thay người ở hoặc trả bớt phòng giữa chừng.
  • Cách xử lý tiền cọc khi kết thúc, gồm điều kiện khấu trừ và thời hạn hoàn.

Khi người thuê là cá nhân nhưng vẫn cần chứng từ

Trường hợp này ngày càng phổ biến: người thuê là nhân viên của một công ty, tự ký hợp đồng và tự trả tiền, rồi mang chứng từ về xin hoàn lại. Bên thuê vẫn là cá nhân, nhưng yêu cầu chứng từ lại đến từ chính sách nội bộ nơi họ làm.

Hãy hỏi rõ họ cần loại giấy tờ nào, vì nhiều công ty chấp nhận hợp đồng thuê kèm chứng từ chuyển khoản. Nếu yêu cầu chỉ dừng ở đó, bạn không phải làm gì thêm ngoài giữ hồ sơ ngăn nắp. Nếu họ đòi loại chứng từ khác, hãy nói thẳng rằng bạn cần hỏi cơ quan thuế trước và không hứa trước khi có câu trả lời.

Khi nào phải hỏi cơ quan thuế và ghi chép đi kèm

Ranh giới rất rõ: mọi thứ liên quan tới loại chứng từ được phép xuất, cách xuất, ai xuất và nghĩa vụ đi kèm đều phải hỏi. Đây không phải chỗ để suy luận theo kinh nghiệm của người khác, vì cách xử lý phụ thuộc tư cách của bạn, quy mô doanh thu và quy định đang có hiệu lực.

Hợp đồng với tổ chức thường có nhiều phòng trong cùng một hợp đồng, một lần thanh toán cho nhiều kỳ, và danh sách người ở thay đổi theo đợt điều động. Cách xử lý gọn là vẫn ghi theo phòng như bình thường, rồi gắn các phòng đó vào cùng một bên thuê.

Phần mềm quản lý nhà trọ giúp ở chỗ này khi cho phép một hợp đồng gắn nhiều phòng và một lần thanh toán phân bổ vào nhiều kỳ, nhờ đó bảng kê gửi bên thuê được dựng lại từ dữ liệu đã có. Đây là nhận định về cách tổ chức dữ liệu, còn phần chứng từ vẫn phải theo hướng dẫn của cơ quan thuế.

  1. Hỏi bên thuê danh sách chứng từ họ cần và ghi lại đầy đủ.
  2. Xác định rõ tư cách hiện tại của mình: cá nhân cho thuê hay hộ kinh doanh.
  3. Mang danh sách đó tới cơ quan thuế quản lý địa bàn và hỏi từng mục một.
  4. Hỏi luôn về nghĩa vụ phát sinh khi bên thuê là tổ chức và cách kê khai áp dụng.
  5. Ghi lại câu trả lời, ngày nhận và tên bộ phận đã hướng dẫn.
  6. Chỉ đưa cam kết về chứng từ vào hợp đồng sau khi đã có câu trả lời.
Ví dụ có thể áp dụng

Khách cá nhân và khách là tổ chức khác nhau ở đâu

Bảng dưới giúp bạn biết trước những chỗ phải làm khác đi khi bên thuê là một tổ chức.

Nội dungKhách cá nhânKhách là tổ chức
Bên ký hợp đồngCá nhân người thuê, ký bằng giấy tờ tùy thânTổ chức, cần tên, mã số thuế và người đại diện ký
Thông báo kỳ thuTin nhắn liệt kê các khoản là đủBảng kê in được, ghi rõ kỳ, mã phòng và từng khoản
Chứng từ sau khi thanh toánThường không yêu cầu thêmCần chứng từ để hạch toán, loại nào phải hỏi cơ quan thuế
Hình thức thanh toánTiền mặt hoặc chuyển khoảnThường bắt buộc chuyển khoản vào tài khoản cố định
Người ở trong phòngChính người ký hợp đồng và người thânNhân sự của tổ chức, có thể thay đổi theo đợt
Khi kết thúc hợp đồngThanh lý và tất toán cọc với cá nhânThanh lý theo thủ tục của tổ chức, thường cần biên bản

Bảng này mô tả khác biệt về cách làm việc trên thực tế. Loại chứng từ được phép xuất và nghĩa vụ đi kèm do quy định hiện hành xác định, phải được cơ quan thuế quản lý địa bàn hướng dẫn cho trường hợp của bạn.

Mẫu câu hỏi gửi cơ quan thuế

Mẫu câu hỏi trước khi ký hợp đồng với tổ chức

Kính gửi cơ quan thuế quản lý địa bàn,

Tôi đang cho thuê phòng trọ tại [địa chỉ] với tư cách [cá nhân cho thuê / hộ kinh doanh, mã số thuế ...]. Doanh thu cho thuê mười hai tháng gần nhất khoảng [số tiền].

Hiện có tổ chức là [tên công ty] đề nghị thuê [số phòng] phòng cho nhân sự của họ, thời hạn [thời hạn]. Bên thuê yêu cầu tôi cung cấp các chứng từ sau: [liệt kê đúng những gì bên thuê đã yêu cầu].

Tôi xin được hướng dẫn:

1. Với tư cách hiện tại, tôi được cung cấp loại chứng từ nào cho bên thuê và thực hiện theo cách nào?
2. Việc cho thuê cho tổ chức có làm phát sinh nghĩa vụ nào khác so với cho thuê cho cá nhân không?
3. Hai bên có được thỏa thuận bên thuê kê khai thay hay không, và nếu có thì ghi trong hợp đồng thế nào?
4. Tôi cần lưu giữ thêm chứng từ nào cho loại hợp đồng này?

Tôi xin cảm ơn.

Làm ngay sau khi đọc

  • Hỏi ngay từ lần trao đổi đầu tiên rằng bên thuê ký với tư cách cá nhân hay tổ chức.
  • Ghi lại đầy đủ danh sách chứng từ mà bên thuê yêu cầu.
  • Mang danh sách đó tới cơ quan thuế quản lý địa bàn trước khi ký hợp đồng.
  • Không hứa cung cấp loại chứng từ nào khi chưa có câu trả lời của cơ quan thuế.
  • Dùng mẫu hợp đồng riêng cho bên thuê là tổ chức, có tên, mã số thuế và người đại diện.
  • Chuẩn hóa bảng kê từng kỳ, in được, tách rõ tiền phòng, điện, nước và phí dịch vụ.
  • Nhận tiền qua chuyển khoản vào một tài khoản cố định và lưu chứng từ giao dịch.

Cơ sở tham chiếu

Loại chứng từ được phép sử dụng, điều kiện xuất, nghĩa vụ kê khai và mức xử lý vi phạm đều do văn bản pháp luật quy định và được điều chỉnh theo thời kỳ. Bài này không nêu con số và không thay thế hướng dẫn của cơ quan thuế.

Pháp luật về hóa đơn, chứng từ và về quản lý thuế
Tra bản đang có hiệu lực trên cơ sở dữ liệu văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ.
Cơ quan thuế quản lý địa bàn
Nơi hướng dẫn loại chứng từ và cách thực hiện cho đúng tư cách và quy mô của bạn; nên hỏi trước khi ký hợp đồng.
Cổng thông tin điện tử của cơ quan thuế
Nơi tra cứu hướng dẫn về chứng từ điện tử, biểu mẫu và các thông báo cập nhật.

Các bước trong bài đều làm được bằng sổ hoặc Excel. Khi số phòng tăng và việc đối chiếu bắt đầu mất thời gian, phần mềm giúp rút ngắn phần ghi chép và tính toán lặp lại.

Giải đáp nhanh

Những điều chủ trọ thường băn khoăn

Công ty đòi hóa đơn mà tôi chỉ là cá nhân cho thuê thì làm sao?

Có cách xử lý cho trường hợp cá nhân cho thuê, nhưng loại chứng từ và trình tự do quy định hiện hành xác định. Hãy mang đúng yêu cầu của bên thuê tới cơ quan thuế quản lý địa bàn, và chỉ cam kết với bên thuê sau khi có câu trả lời.

Bên thuê đề nghị giá đã bao gồm mọi nghĩa vụ thì có nên đồng ý không?

Điều quan trọng là viết rõ trong hợp đồng giá đó đã bao gồm hay chưa bao gồm những gì. Nhưng thỏa thuận giữa hai bên không thay đổi được nghĩa vụ mà pháp luật đặt ra, nên hãy hỏi cơ quan thuế trước khi chốt cách ghi.

Cho thuê cho công ty có luôn nặng thủ tục hơn không?

Khối lượng thủ tục phụ thuộc yêu cầu của bên thuê và tư cách của bạn. Có trường hợp bên thuê chỉ cần hợp đồng và chứng từ chuyển khoản, khi đó bạn gần như không phải làm gì khác ngoài giữ hồ sơ ngăn nắp.

Nên đăng ký hộ kinh doanh để dễ làm việc với công ty không?

Việc đăng ký không phải lựa chọn tùy thích mà phụ thuộc quy mô và quy định hiện hành. Tuy nhiên nếu bạn thường xuyên cho thuê cho tổ chức, đây là lý do chính đáng để đi hỏi sớm, vì tư cách hộ kinh doanh thường có đường đi chứng từ rõ ràng hơn.

Bên thuê thay người ở giữa chừng thì xử lý thế nào?

Hợp đồng vẫn đứng tên tổ chức nên không cần ký lại, nhưng bạn cần cập nhật danh sách người đang ở của từng phòng và nhắc bên thuê để người mới hoàn tất việc khai báo cư trú. Hãy đưa nghĩa vụ thông báo thay đổi nhân sự vào hợp đồng ngay từ đầu.